"ស្លឱ្យសាប អង្គុយឱ្យទាប គំនិតឱ្យវៃ"
គឺជាទស្សនវិជ្ជាជីវិតដែលបង្កប់នូវតម្លៃអប់រំយ៉ាងធំធេង
ក. ស្លឱ្យសាប (ភាពបត់បែន និងការរៀនសូត្រ):
ពាក្យថា "ស្លឱ្យសាប" មិនមែនមានន័យថាធ្វើឱ្យខ្វះរសជាតិនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការទុកឱកាសសម្រាប់ "ការបំពេញបន្ថែម"។ ក្នុងជីវិត មនុស្សយើងដែលចេះដាក់ខ្លួនឱ្យសាប គឺជាមនុស្សដែលតែងតែបើកចិត្តទទួលយកនូវចំណេះដឹង និងយោបល់ថ្មីៗពីអ្នកដទៃ។ ប្រៀបដូចជាស៊ុបដែលសាប យើងងាយនឹងថែមអំបិល ឬគ្រឿងទេសឱ្យត្រូវមាត់ ប៉ុន្តែបើវាប្រៃខ្លាំងទៅហើយ យើងពិបាកនឹងកែខៃណាស់។ ការរស់នៅដោយមិនប្រកាន់មានះ មិនតម្កើងខ្លួនឯងហួសហេតុ គឺជាគន្លឹះដែលធ្វើឱ្យយើងងាយចុះសម្រុង និងទទួលបានការជួយជ្រោមជ្រែងពីមនុស្សជុំវិញខ្លួន។
ខ. អង្គុយឱ្យទាប (គុណធម៌នៃការដាក់ខ្លួន):
ការ "អង្គុយឱ្យទាប" គឺជាសិល្បៈនៃការរស់នៅដ៏វិសេសវិសាល។ ដូចដែលយើងបានប្រៀបធៀបយ៉ាងត្រឹមត្រូវទៅនឹង "ស្រូវដែលដាក់គ្រាប់ពេញតែងតែឱនក្បាល"។ មនុស្សដែលមានចំណេះដឹងពិតប្រាកដ និងមានតម្លៃក្នុងខ្លួនខ្ពង់ខ្ពស់ តែងតែមានចរិតឱនលំទោន រាបសារ និងផ្តល់តម្លៃដល់អ្នកដទៃដោយមិនមើលងាយឋានៈ ឬវណ្ណៈ។ ការអង្គុយទាបមិនមែនជាការចុះចាញ់ ឬទន់ជ្រាយឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាការសន្សំកម្លាំង និងការបង្កើតគ្រឹះដ៏រឹងមាំ ដើម្បីឈានទៅរកទីខ្ពស់ដោយមានការគោរពស្រឡាញ់ពីអ្នកដទៃ។ នៅពេលយើងស្ថិតក្នុងចំណុចទាបបំផុត យើងគ្មានផ្លូវណាក្រៅពី "ឡើងទៅលើ" នោះទេ។
គ. គំនិតឱ្យវៃ (បញ្ញា និងសុភវិនិច្ឆ័យ):
បញ្ញាដែលវៃឆ្លាត មិនមែនមានន័យថាប្រើល្បិចកលដើម្បីចំណេញលើអ្នកដទៃនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការប្រើប្រាស់គំនិតដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា និងការស្វែងរកផ្លូវដើរដែលសុចរិត។ ក្នុងអត្ថបទមុនៗ យើងខ្ញុំធ្លាប់បានបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬឋានៈដែលបានមកពីផ្លូវងងិត មិនមែនជាគោលបំណងឡើយ។ នេះហើយគឺជា "គំនិតវៃ" ពិតប្រាកដ គឺវៃក្នុងលក្ខណៈដឹងខុសដឹងត្រូវ ដឹងពីតម្លៃនៃសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងដឹងពីរបៀបកសាងសុភមង្គលគ្រួសារតាមរយៈញើសឈាមដែលស្អាតស្អំ។
ឃ. ការផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងសង្គម និងនយោបាយ:
ការអនុវត្ត "ភាពស្មើគ្នា និងសមធម៌" គឺជាបេះដូងនៃសន្តិភាពសង្គម។ មិនថាជាអ្នកនយោបាយ ឬជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ការផ្តល់សេវា និងការគោរពដល់មនុស្សគ្រប់គ្នាដោយមិនបែងចែកបក្សពួក គឺជាការសាបព្រួសគ្រាប់ពូជនៃសេចក្តីស្រឡាញ់។ នៅពេលយើងរស់នៅជាមនុស្សសាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានបេះដូងទូលំទូលាយ យើងនឹងក្លាយជាបុគ្គលដែលសង្គមត្រូវការបំផុត។
"ភាពអស្ចារ្យបំផុតរបស់មនុស្ស មិនមែនស្ថិតនៅលើកម្ពស់នៃឋានៈដែលគេឈរនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើជម្រៅនៃគុណធម៌ដែលគេឱនលំទោន និងភាពថ្លៃថ្នូរនៃគំនិតដែលគេផ្ដល់ឱ្យសង្គម។"
"មហាសមុទ្រអាចទទួលទឹកពីគ្រប់ទិសទីបាន ក៏ព្រោះតែមហាសមុទ្រស្ថិតនៅចំណុចដែលទាបជាងគេបំផុត។ មនុស្សដែលចេះដាក់ខ្លួនឱ្យទាប គឺជាមនុស្សដែលមានចិត្តទូលាយដូចមហាសមុទ្រ។" (ជម្រៅន័យ៖ បង្រៀនឱ្យយើងចេះដាក់ខ្លួនដើម្បីទទួលយកចំណេះដឹង និងក្ដីស្រឡាញ់ពីមនុស្សគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ)
"កុំធ្វើខ្លួនដូចកែវទឹកដែលពេញ ប្រៀបដូចជាសម្លដែលប្រៃខ្លាំង ព្រោះវាមិនអាចថែមអ្វីបានទៀតឡើយ។ ចូរធ្វើខ្លួនឱ្យ 'សាប' ដើម្បីអាចបំពេញនូវបញ្ញា ហើយធ្វើខ្លួនឱ្យ 'វៃ' ដើម្បីដឹងថាពេលណាត្រូវបន្ថែមគ្រឿងទេសឱ្យជីវិតមានរសជាតិ។" (ជម្រៅន័យ៖ សំដៅលើការបើកចិត្តរៀនសូត្រ និងការប្រើប្រាស់បញ្ញាដើម្បីកែច្នៃជីវិតឱ្យល្អប្រសើរ)
ដោយក្ដីគោរព និងស្រឡាញ់ពី៖ លោក សុខឡា
