ស្ថាបត្យកម្មបុរាណខ្មែរ
នាគក្នុងផ្នត់គំនិតខ្មែរ
អាថ៌កំបាំងនៃចំនួនក្បាលនាគ និងអត្ថន័យវិញ្ញាណ
សិល្បៈនៃការឆ្លាក់នាគ មិនមែនគ្រាន់តែជាការលម្អស្ថាបត្យកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការបង្កប់នូវទស្សនវិជ្ជាជីវិតដ៏ជ្រាលជ្រៅរបស់ដូនតាខ្មែរ។ នាគគឺជាតំណាងនៃ "ទឹក" ដែលជាប្រភពនៃជីវិត និងកសិកម្ម។ រាល់ក្បាលនាគដែលងើបឡើង គឺជាការប្រកាសពីសន្តិភាព ការការពារ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរដែលស្ថិតស្ថេរអមតៈលើទឹកដីអង្គរ ដោយចៀសវាងចំនួនគូដែលតំណាងឱ្យភាពសាបសូន្យ។
ក្នុងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ចំនួនក្បាលនាគត្រូវបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់ជាលេខសេស (១, ៣, ៥, ៧, ៩) ព្រោះលេខសេសតំណាងឱ្យសេចក្តីមិនចេះស្លាប់ និងការរីកចម្រើនមិនចេះចប់មិនចេះហើយ៖
១
នាគក្បាល ១
ភាគច្រើនប្រទះឃើញក្នុងសំណង់សម័យថ្មី ដែលពុំមានឈ្មោះពិតប្រាកដក្នុងតំណាលបុរាណ។
៣
នាគកល្បៈ (Kalpa)
ជានាគដែលមានអំណាចខ្លាំងក្លា និងមានចរិតកំណាច (ក្នុងន័យការពារ)។
៥
នាគអនន្ត (Ananta)
តំណាងឱ្យយានជំនិះរបស់ព្រះភិរុណ (ព្រះនៃទឹកភ្លៀង) នាំមកនូវភាពត្រជាក់ត្រជុំ។
៧
នាគមុជ្ជលិន (Mucalinda)
មានតំណាលក្នុងពុទ្ធប្រវត្តិ គឺជាអ្នកការពារព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធពីខ្យល់ព្យុះ។
៩
នាគវ៉ាសុគិ (Vasuki)
ឫនាគពាសស្រកី ឫសេសៈ ដែលមានតំណាលក្នុងរឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះដ៏ល្បីល្បាញ។
