ប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ហូជីមិញ សម្លាប់ខ្លួន ដើម្បីអ្វី?
ថ្វីត្បិតតែឯកសារដែលខ្ញុំសរសេរនេះខ្លីបន្តិចមែន តែខ្ញុំគិតថាវាគ្រប់គ្រាន់ល្មម សម្រាប់ឱ្យកូនខ្មែរ សតវត្សទី ២១ ដឹងរឿងរ៉ាវនយោបាយពីអតីតកាល ហើយដែលបន្តឥទ្ធិពលដល់សព្វថ្ងៃលើប្រទេសកម្ពុជា។
ភាគ ១ ៖ ព្រះសង្ឃជាឈ្លើង
ផែនការទី ១ ហូជីមិញ បំបាត់ពូជអ្នកតស៊ូ ចាក់ឫសចូលនយោបាយខ្មែរ (1945-1946) ប្រកាសអញ្ជើញជនជាតិខ្មែរ និងអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរក្រោម ទៅប្រជុំបញ្ហាទឹកដីនៅកោះត្រលាច។ ពេលទៅប្រជុំគេចែកជាក្រុមៗ មាន ៧ ក្រុម សុទ្ធតែខ្មែរ។ ពេលខ្មែរយើងចូលទៅដល់ យួនថាចាំនៅហ្នឹងហើយ ចាំគេទៅអញ្ជើញមេមកប្រជុំ។ ពេលយួនចេញផុត ចាប់ផ្តើមដុតជម្រកទាំង ៧ នៅខាងក្រៅឱ្យឆេះ ដើម្បីសម្លាប់អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរទាំងរស់ តែបានរត់រួចមកវិញខ្លះ។
លុះដល់ឆ្នាំ 1949 បារាំងលង់ជឿតាមឧបាយថាឱ្យធ្វើជំរឿនថាខ្មែរ ឬយួនមានច្រើនជាងនោះ។ យួនវាបានឱ្យកូនចៅវាប្រមូលគ្នានៅចាំផ្ទះ រីឯខ្មែរក្រោមមិនដឹងក៏ទៅធ្វើស្រែ ចូលព្រៃកាប់អុសអស់។ ជំរឿនចេញមកថាយួនច្រើនជាងខ្មែរ បារាំងសម្រេចចិត្តកាត់ដីកម្ពុជាក្រោមទៅឱ្យយួន នៅថ្ងៃទី ៤ មិថុនា ឆ្នាំ 1949។
ការតស៊ូ និងកិច្ចសន្យា
សម្ដេចតាបានឈ្នះឯករាជ្យពីបារាំងនៅថ្ងៃទី ៩ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1953។ ក្រោយមក ហូជីមិញបានបញ្ចុះបញ្ចូលសម្ដេចតាដោយមានកិច្ចសន្យាសម្ងាត់៖
- ទី ១ ៖ បើសង្គ្រាមឈ្នះអាមេរិក ហូជីមិញសុខចិត្តប្រគល់ដីកម្ពុជាក្រោមឱ្យវិញ។
- ទី ១ ៖ ខ្មែរត្រូវគោរពកិច្ចសន្យាឱ្យកងទ័ពយួនបោះទីតាំងតាមព្រំដែនកម្ពុជា និងប្រជាជនយួនចូលមកដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។
ដើម្បីបញ្ចៀសពីកិច្ចសន្យានេះ ក្រោយពេលយួនឈ្នះអាមេរិក ហូជីមិញបានលេបថ្នាំសម្លាប់ខ្លួននៅថ្ងៃទី ៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1969។ នោះហើយគឺជាល្បិចកលនយោបាយដែលធ្វើឱ្យខ្មែរយើងជួបការលំបាករហូតមកដល់សម័យខ្មែរក្រហម។
បណ្ដាំចុងក្រោយ
"ចម្ប៉ាយកបានស្ងាត់! ឡាវយកបានស្ងាត់! ខ្មែរកម្ពុជាក្រោមយកបាន កូនចៅយួនជំនាន់ក្រោយមិនត្រូវទាក់ទងជាមួយខ្មែរដាច់ខាត បើស្ដេចសីហនុនៅមានជីវិត បើពុំនោះទេ ខ្មែរក្រោមនឹងបាត់បង់ទៅវិញ។"
ដោយ៖ BONGSOKLA | ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ
